सम्यक सम्वाद भाग १३ — मेरो मर्निङ वाक कहानी

— ‘आज छोरोलाई मर्निङ वाक लैजाम रन्जु’, बाले बिहानै भन्नुभो ।
बिहानै हतारहतार काममा निस्कने बा आज त घरमै हुनुहुन्छ । छोरालाई लिएर डुल्न जाम पो भन्नुहुन्छ । म त कुरै बुझ्दिन ।
‘लैजाने र ? बच्चालाई हावा लाग्ला । घामपनि चर्किसक्यो जस्तो छ’, आमाले भन्नुभो ।
— ‘छायाँछायाँ पारेर भित्रभित्र घुमाउला । बिहानको घामले खासै नपोल्ला । बादल लागेकोले घाम र बादलको लुकामारी हुन्छ, हावापनि चलिरहेकै छ । कति राखिराख्नु घरभित्र मात्रै ? अब फुर्सद मिलेको बेलामा बाबुलाई बेलाबेलामा यसो डुलाउन लैजाने गरम है’, बाले यसो भनेपछि आमाले लौ त नी भन्नुभो । सानीमा मलाई बाटोमा पर्खिरहनु भएको थियो । यसरी म जिन्दगीको पहिलो मर्निङ वाकमा निस्किएँ । यो मर्निङ वाक भनेको के हो, त्योचाहि मैले बुझेको छैन । अलि ठूलो भएपछि बुझ्छु होला । घाम चर्केपछि बाटोतिर डुल्न निस्कनुलाई मर्निङ वाक भनिंदो रहेछ कि जस्तोचाहि लागेको छ ।
…….

अस्पतालबाट घर आएपछि तीनपटक मात्र बाहिर निस्केको थिएँ । दुईपटक जचाउन, एकपटक खोप लगाउन । तीनैपटक ट्याक्सी चढेर गएँ, ट्याक्सी चढेर आएँ । जाँदापनि मस्त निदाएँ, आउँदापनि मस्त निदाएँ । आजको घुमाईचाहि मलाई विशेष लाग्यो । बा, आमा र सानीमाले मलाई आलोपालो बोक्दै टाढाटाढा हरियोपरियो र वरिपरि घरैघर भएको ठाउँ घुमाउनुभयो ।

आमा र सानीमासंग डुल्दै सम्यक ।

मलाई बोकेर डुलाएको खुबै मन पर्छ । डुल्दै निदाउछु म त । तर मेरो डुलाई कोठा र कौशीमा सीमित थियो । यतिमै म दंग थिएँ । आज त के भएको ? डुल्दा देखिने संसार बेग्लै छ । हावा अर्कै छ । बास्ना बेग्लै छ । यो संसारमा मजस्तै अरु मान्छेपनि थुप्रै रैछन् । कोही काखमा बोकिएका छन् । कोही गुडाउने गाडीजस्तोमा फिता कसेर दंग परेर बसेका छन् । कोही बाआमाको हात समातेर हिडेका छन् । घरि आमा, घरि सानीमा त घरी बाको काखमा बसेर यताउता पल्याकपुलुक हेर्दा मलाई निकै रमाइलो लागिरहेको थियो, अचानक घाम चरक्क चर्कियो । त्यो चर्को घामले मलाई नराम्ररी पोल्यो । पोलेपछि म कराएँ, आत्तिएँ । मलाई हतारहतार छायाँ परेको ठाउँमा लगेर राख्नुभयो । छायाँमा बसेपछि चाहि मलाई सजिलो भयो ।

मर्निङ वाकमा मलाई दुईवटा कुरा मन परेन । चर्को आवाजमा कराउँदै छिटोछिटो हिड्ने डरलाग्दो चीज र चर्को घाम । निकै ठूल्ठूला डरलाग्दा चीज बाटोमा छिटोछिटो हिडिरहेका थिए । तिनीहरु चर्को स्वरमा कराईरहेका थिए । पिरोपिरो हुने चीज फाल्दै र कराउँदै हिडिरहेका ती चीज के होलान् ? मान्छेजस्ता त थिएनन् । अर्थोकै केही थिए । म अस्पताल जाँदा चढेको ट्याक्सी यस्तै हो कि ? भित्र बस्दा त डर नलाग्ने, बाहिरबाट हेर्दाचाहि डर लाग्ने रैछ कि ? यी चीज देखेर मलाई अत्यास लाग्यो । यस्ता चीज नगुड्ने बाटो कतै छ भने मलाई त्यतैत्यतै डुलाउनु न है बाआमा । हुन त यस्ता चीज कम गुड्ने बाटो छानेरै मलाई घुमाउन लानुभएको होला । तैपनि मलाई यस्ता चीज नआउने बाटोमा मर्निङ वाक जान मन छ । अनि घाम नलाग्दै डुलाउनु न है ।

छोरोले घाम तापोस् भनेरै मलाई घाम लागेपछि डुलाउन ल्याउनुभएको होला तैपनि डुल्दाखेरि घामले दिक्क पार्ने रैछ । एकैछिन त मलाई घामले बेस्सरी अत्यायो । हावा लागेपछि चाहि घामको केही नलाग्दो रैछ । घामले रुवाएको मलाई हावाले हँसायो । घामलाई बादलले लुकाईदिएपछि र सरर हावा लागेपछि त मलाई मर्निङ वाक साह्रै रमाइलो लाग्यो । म रमाएको देखेपछि बाआमा र सानीमाले दुईचार फोटापनि खिच्नुभो । शीतल भएपछि आनन्द मानेर डुल्दाडुल्दा म त निदाएछु । बिउँझिदा त हप्प परेर तातेको कोठाभित्र पो थिएँ । म दिक्क मान्दै उठें । बाले कोठाभित्र र बाहिर कौशीतिर डुलाउनुभयो । आजचाहिँ मलाई कोठा र कौशीको डुलाई रमाइलो लागेन । मलाई बेलाबेलामा मर्निङ वाक लैरहनु न है बाआमा । कोठा र कौशीतिर मात्र नडुलाउनु न ल । अनि घाम नचर्कदै डुलाएर ल्याउनु ल ।

अन्तिममा म मेरो नयाँ कुरो सुनाउछु है । आजकाल जतिखेर पनि मैलाई हेरेर, घेरेर गफ गरेर बसिदिए हुन्थ्यो जस्तोमात्र लाग्छ । निदाएको बेलामा पनि मेरै छेउमा मैलाई हेरेर बसिदिए हुन्थ्यो जस्तो लाग्छ । ननिदाएको बेलामा म खेलेर बसिरहन्छु । छोरो खेलेको देखेपछि बाआमा लुगा धुन, ओछ्यान र कोठा मिलाउन, मोवाइल हेर्न, खानासाना खान खोज्नुहुन्छ । त्यसो गरेको मलाई मन पर्दैन ।

लौ त । आजको मेरो मर्निङ वाक कहानी सकियो ।

(२०७९ साल साउन २८ गते शनिबार)

सम्यक सम्वाद भाग १२— काखमा बोकेर डुलाउँदाको रमाइलो र लामबाहुले लुगाको सकस

म जन्मेको २ महिना पूरा भयो । आजकाल त म निकै पुष्ट र पुक्क भैसकें । बोकेर डुलाउन बाआमालाई हम्मेहम्मे पर्ने हुन लागिसकें । तर मलाई बोकेर डुलाएको मात्र मनपर्छ । झोलुंगो हल्लाएको भरमा बालखा निदाउला भनेर आश नगरेपनि हुन्छ । कोठाभित्रै यसो होइहोइ बाबु होइहोई गर्दै दुईचारपटक घुमाएको भरमा म निदाउँछु भन्ने आशपनि नगरे हुन्छ । मलाई त बोकेर डुलाईरहनुपर्छ । त्योपनि तेर्सो पारेर होइन, ठाडो पारेर बोक्नुपर्छ । आजकाल तर्सो पारेर बोकेको मलाई रमाइलो लाग्दैन । मलाई त परपर हेर्न मन पर्छ । धेरैथोक देख्न मन पर्छ । कोठाभित्र मात्र डुलाउँदा मलाई उकुसमुकुस हुन्छ । कोठाबाहिर कौशीतिर डुलाउँदा पनि तेर्सो पारेर बोकेको मनै पर्दैन । तर्सो पारेपछि धेरैपर देखिन्न । अलि गुम्सिएजस्तो पनि हुन्छ । अनि म कराउन थालिहाल्छु ।

आमाले त सपक्कसंग ठाडो पारेर बोक्नुहुन्छ । बाचाहिँ सकेसम्म तेर्सै पारेर बोक्न खोज्नुहुन्छ । ठाडो पारेर धेरैबेर बोक्न अप्ठेरो हुन्छ, हात गल्छ भनेको सुन्छु बाले । ठाडो पारेर बोकेपछि बच्चाले पछाडी हेर्छ, बच्चासंग गफ गर्नै पाईन्न भनेको पनि सुन्छु । बच्चासंग गफ गर्दै डुल्न पाईन्न भन्या त ठिक छ, एकैछिन बोक्दैमा हात गल्यो भन्न त कहाँ पाईयो र बा ? ए बा, म बल्ल त ६ किलोको भएँ ।  ६ किलोको बच्चा बोक्दा नै तपाईंका हात गलिसके र भन्या ? म अलि ठूलो भएपछि तपाईंको के हालत होला ? कहिले काखमा, कहिले काँधमा बोकिरहन पर्यो नी । काममा थाकेर आएको बेलामा बोकेर डुलाईरहन गाह्रो भाको कि धेरैबेर डुलाइरहन परेर गाह्रो भको ? कुरो अलि बुझिएन नै बा । थाकेर आउनुभाको बेलामा काँधमा चढाउन गाह्रो भए त ठिक छ ।

हिजोआज म निदाउने नै काखमा हो । ओछ्यान वा झोलुंगोमा हत्पती निन्द्रा पर्दै पर्दैन । गुडुल्किएर पल्टिरहँदा पट्यार लाग्छ । अत्यास लाग्छ ।  ओछ्यानले पोलेजस्तो, ढाड दुखेजस्तो हुन्छ । बोकेर डुलाईदिंदा चाहि आनन्द लाग्छ । हावामा उडेजस्तै महसुस हुन्छ । झोलुंगोमा पनि गुडुल्किएरै बसेजस्तो हुन्छ । झोलुंगो हल्लाउँदा पनि पटक्कै रमाइलो लाग्दैन । दायाँवायाँ केही देख्न पाउनु छैन । अनि के रमाइलो ? बाआमा आफैं कोठाबाहिर फन्फनी घुम्दै झोलुंगोझैं हल्लिएपछि बल्ल मलाई रमाइलो लाग्छ । डुल्दाडुल्दै पनि बेलाबेलामा मौका छोपेर कुर्सीमा बसेर हाहा बाबु गर्न खोज्नुहुन्छ । म हल्लाखल्ला गरिहाल्छु । अनि त फेरि यता र उता डुल्न परिहाल्यो । डुलाएपछि मलाई आनन्द लाग्छ । शरिर र मन दुबैले सन्चो मान्छ । अनि काखमा लुटुक्क निदाउछु ।

मलाई काखमा लिएर डुलाउँदा छोरो कतिखेर निदाउँला र झोलुंगोमा हालम्ला वा ओछ्यानमा सुताउँला भनेर पर्खेर बस्नुहुँदो रहेछ । काखमै सुताइरहँदा हात दुख्ने होला । अरु अनेक काम होला । लुगा धुन पर्ने होला । कोठा सफा गर्न पर्ने होला । खान पर्ने होला । म काखमा निदाउनासाथ हत्तपत्त झोलुंगो वा ओछ्यान खोज्नुहुन्छ । जति बठ्याई गर्न खोजेपनि काखबाट ओछ्यान वा झोलुंगोमा सार्न खोज्दा मैले मेसो पाईहाल्छु । मेसो पाएपछि बिउझीहाल्छु । कहाँको न्यानो काख, कहाँको त्यो ओछ्यान । भएन भन्दै फेरि कराउछु । यसरी दिनभर ओछ्यान, झोलुंगो, काख र काँधमा ओहोरदोहोर गर्दै र छिनछिनमा बुबु खाँदै मेरो दिन बितिरहेछ ।

आजकाल मलाई दुइथरी डाइपर लगाईदिन थाल्नुभएको छ । रातीचाहि लगाइपछि फाल्ने डाइपर, दिउँसोचाहि धुँदै सुकाउँदै गर्न मिल्ने डाइपर । यसो धुँदै सुकाउँदै गर्न मिल्ने डाइपर मलाई मन पर्न थालेको छ । यो डाइपर मिल्काउने डाइपरभन्दा अलि खुकुलो छ । शितल पनि छ । तर छिटोछिटो फेरिदिएनन भनेचाहि मलाई गाह्रो हुन्छ । यो कुरो आमाले बुझ्नुभएको छ । २—३ घण्टामा फेरिदिनुहुन्छ । त्यसैले ढुक्क छ ।

मेरा धेरैजसो लुगा साना भैसके । लामबाहुले लुगा लगाईदिंदा मलाई साह्रै गाह्रो हुन्छ । हातपाखुरा राम्ररी तान्न नमिलेर । आमाले कम्मर डस्ने सुरुवाल, हात नछिर्ने लुगाको बाहुला अलिकति काटेर फराकिलो पारिदिनु भा छ । नयाँ लुगा भटाभट काटेको देखेर बा शुरुमा त छक्क पर्नुभाथ्यो । अलिअलि काटिदिएपछि लगाईदिन सजिलो हुँदो रैछ भन्ने कुरा बुझेपछि हाँस्नुभो । बाजस्तो ढंग नहुने मान्छेलाई झन् सजिलो । उहाँ त त्यस्तैत्यस्तै लुगा खोजेर लगाईदिनुहुन्छ ।

मेरो आजको कथा सकियो । नयाँ कथा अलिपछि सुनाउछु है ।

(२०७९ साल साउन ८ गते आईतबार) 

सम्यक सम्वाद भाग ११ —सुईंले घोचेपनि डराउन्न म त !

आज बिहान बा आमासंग ईशान अस्पताल पुगें । म जन्मेको ५१ दिन भयो । जन्मेको ६ हप्तापछि त कति धेरै खोप लगाउनुपर्ने रहेछ । त्यही खोप लगाउनका लागि बाआमाले मलाई अस्पताल लैजानुभएको थियो । अस्पतालका भित्ताभरि रंगीचंगी चित्र रहेछन् । मजस्तै थुप्रै बच्चाबच्ची बाआमासंग आएका थिएँ । आफूजस्तै थुप्रै मान्छे देखेर मलाई रमाइलो लाग्यो ।

अस्पताल पुगेको अलिबेलमा आमाले मलाई जोख्ने मेशिनमा राख्नुभयो । यो त कस्तो नौलो मेशिन रहेछ । ओछ्यानमा सुताएझैं गरेर राखेपछि देखिदाे रहेछ । रमाइलै लाग्यो । म राम्रो बढेछु अरे । बाआमाले त्यस्तै गफ गरेको सुनें । तौल लिएको अलिबेरपछि मलाई एउटा कोठामा लैजानुभयो । त्यो कोठामा बस्ने दिदीले शुरुमा मुखमा दुइथोपा झोल हालिदिनुभयो । यो थोपा मलाई त्यति नमिठो लागेन । जसोतसो निलें । यसलाई पोलियो थोपा भन्दा रहेछन् । त्यसको अलिबेरमा अर्को सानो डब्बा खोलेर केही थोपा झोल मुखमा पारिदिनुभयो । ओहो । यो त कति टर्रो । मेरो मुखै पिर्पिरायो । यति नमिठो खुवाएर मलाई के गर्न खोजेका होलान् ? यति खाएपछि झाडा पखालाबाट बचाउछ भनेर गफ गरेको सुनें । अस्पतालमा ल्याएर खुवाएपछि काम लाग्ने चीज भन्ने नै होला भन्ने लागेर जति नमिठो भएपनि जसोतसो निलिदिए । घरमै खुवाएको भए म त हुलुक्क गरेर फालिदिन्थें ।

अब त औषधी (खाने खोप) खुवाउने काम सकियो कि भनेर यसो हेरेको, दिदीहरु तीनवटा सुई लिएर तम्तयार भएर बस्नुभा छ । आमा त मेरो लुगा खोलेर उहाँहिरुतिर पाखुरा तेस्याईदिनुहुन्छ । मैले कुरो बुझें । अब मलाई घोच्ने भए । जन्मनासाथ हात र खुट्टामा पटकपटक घोचेर धेरै दिन अस्पतालमा राखेका हुन् मलाई । त्यसैले सुईं त्यस्तोविधि डर त लागेन । शुरुमा देब्रे पाखुरामा अलक्क घोचे । मलाई चसक्क त भयो तर त्यतिधेरै दुखेन । रुने कि नरुने खै ? म त अलमल्ल परें । अझै दुईपटक घोच्छन् भन्ने बुझिसकेको थिएँ । अनि रुन हतारपनि गरिन । अब जता मनलाग्न घोचून भनेर वास्तै गरिन । पाखुरामा लगाएको सुईंलाई पोलियो भ्याक्सिन भन्दा रहेछन् । मुखबाट पनि पोलियो, घोचेर पनि पोलियो । हामीलाई मायै गर्नलाई त यस्तो अनेकअनेक काम गरेका होलान् । अझै कति घाेच्ने हुन् ।

बाकी दुईवटा सुईले तिघ्रामा घोच्ने रैछन् भन्ने कुरा मैले बुझें । तिघ्रामा घोच्दा त मलाई बेस्सरी दुख्यो । अनि म चिच्चाएँ । बेस्सरी दुखेपनि त्यो दुखाई लामोचाहिँ रहेन । आमाले घोचेको ठाउँमा कपास लगाईदिनुभो । फकाईफुलाई गर्नुभयो । अनि म शान्त भैहालें । सुई देखेर डराउने बच्चाचाहिँ हैन म भनेर फूर्ति लगाउन मन लागेको थियो । धेरैपटक घोचेपछि मेरो फूर्ति त हरायो तर धेरैबेर रोइन । दायाँ तिघ्रामा लगाएको खोपको कामचाहि निमोनियाबाट जोगाउनलाई रहेछ । बायाँ तिघ्रामा लगाएको खोपले हामीलाई धेरै रोगबाट बचाउने रहेछ । भ्यागुते रोग, धनुष्टंकार, लहरे खोपी, हेपाटाइटिस बी केके नामको राेग हुन्छ रे । हेमोफिलिया इन्फ्लुएन्जा र अनेक अनेक अप्ठेरा राेगका कुरा गर्दै थिए । यो खोपले ती अनेक रोगबाट मलाई बचाउछ रे । खोपको नामै यस्तो डेन्जर छ । डेन्जर रोगबाट बचाउने भएकोले नामै डेन्जर डेन्जर राख्या होलान् । यस्ता कुरा म बालखाले जानेर के काम ? बाआमाले बुझ्नुहोला नी । मलाई जान्न र सम्झन मनै लागेन ।

सुईं लगाएको अलिबेरमा मेरो सुक्क सुक्क शान्त भैसकेको थियो । खोप लगाएर मात्र के हुनु ? मैले त दबाईपनि खान पर्ने रछ । निकै गुलियो झोलको ५ थोपा आमाले खुवाउनुभो । १ —२ थोपा खाँदा त मिठै लागेको थियो । धेरै गुलियोपनि मिठो हुँदो रैनछ । ३ थोपा खाएपछि मैले मुख थुनिदिएँ । आमाले फकाईफुलाई मुख खोलेर दबाई हालिदिनुभो । मेरो केही उपाय लागेन । जसोजसो गर्छन् उसैउसै टेरें ।

दबाई खाने काम सकिएपछि बाआमासंग फर्किएँ । गाडीले सुस्तसुस्त हल्लाउँदा मलाई निकै रमाइलो लाग्छ । म त मस्त निदाएछु । ब्यूझँदा त झोलुंगोमा पो थिएँ । के भएको मलाई ? दुबै तिघ्रा दुखेर खपिनसक्नु छ । पाखुरापनि टन्टनी दुखेको छ । जीउ झमझम पोलेजस्तो भएको छ । मलाई कहाँ लगेर के खुवाएर ल्याए ? तिघ्रा सुन्निने गरि केले घोचे मलाई ? म त बेस्सरी चिरिएँ । अस्पतालबाट आएको कुरा एकछिन भुलेछु । मलाई आमाले झोलुंगोबाट निकाल्नुभो । काखमा लिनुभो । मलाई त रिसपनि उठ्यो । बालखालाई यस्तरी दुखाउनु ? बुबु नै नखाई सुक्कसुक्क गरिरहें ।

आमाले मेरो कपडा खोल्नुभयो । बायाँ तिघ्रा सुन्निएको देखेपछि बालाई आइस ल्याउन भन्नुभो । बाले चक्कुले फोरेर फ्रिजबाट आइस निकाल्नुभयो । उहाँले सर्लक्क परेको चुच्चो नपरेको टुक्रा ल्याएर प्लाष्टिकमा राम्ररी बेरेर त्यसमाथि नरम रुमाल बेरेर आमालाई दिनुभो । मलाई अलक्क अलक्क त्यसले सेकिदिनुभो । के अचम्म ? मलाई त बिस्तारै बिस्तारै सन्चो पो भयो । हुक्कहुक्क रोकेर म त हाँस्दै खेल्न थालें । आजको यो घोचाईले अझैं दुखाउला कि मेरो दुखाई यत्तिकै सकियो ? त्योचाहि म अर्को दिन भनम्ला । मलाई झुम्म निन्द्रा लाछ । जतासुकै घोचेको देखेर दुखपनि लाछ । म त सुतें है ।

(२०७९ साल असार २६ गते आइतबार)

सम्यक सम्वाद भाग १० — बच्चाको मुखभित्र सफा गर्ने सजिलो उपाय छैन ?

मेरी आमा बेलाबेलामा स्टिलको डेक्चीमा कपास पकाउनुहुन्छ । आमाले कपासलाई ‘कटन’ भन्नुहुन्छ । आमाले कटन पकाएको देखेर बा छक्क पर्नुहुन्छ । यस्तो त उहाँले कहिल्यै देख्नुभएको थिएन रे । पकाएको कपासले आमाले मेरो अनुहार, कान र घाँटी राम्ररी पुछ्नुहुन्छ । कानको लोती र जोर्नी वरपर त्यो कपासले राम्ररी सफा गर्नुहुन्छ । राम्ररी सफा गरेन भने बच्चाको कान पाक्छ भनेर बालाई भनिराख्नुहुन्छ। उहाँले अलि पहिले त राईस कुकरमा कपास पकाउनुहुन्थ्यो । कुकरभित्र कसरी कपास परेछ भनेर एक दुई पटक त पाकेको त्यो कपास फालिएछ । कुरो नबुझेर । सायद बाले नै फाल्नुभएको होला ।आजकाल त सबैले कुरो बुझे । कहिलेकाही हतारमा चाहिँ स्टिलको कचौरामा तातोपानी हालेर त्यसमा कपास भिजाउनुहुन्छ र त्यही कपासले पुछपाछ गरिदिनुहुन्छ ।

बालखाको हातखुट्टा कति राम्रा भन्छन् सबैले । तर औलाको काँपमा फोहोर जमेको छ कि छैन पनि ख्याल गर्नुपर्छ । मेरो हात र खुट्टाका औलाको पनि काँपमा बेस्सरी फोहोर जम्छ । भुवाजस्तो कालो डल्लो जमेको हुन्छ । त्यो डल्लोले मलाई चिलाउँछ । आमाले कान कोट्याउने कपासको सुइरो (अंग्रेजीमा एअर वर्ड भन्छन् नी) मा थोरै तेल लगाएर त्यो फोहोर निकाल्नुहुन्छ । पकाएको कपासले अनुहार र कानको लोती पुछिदिंदा त मलाई रमाईलै लाग्छ । तर खुट्टाका औलाका चेपमा त्यो कपासले सुइरोले बिस्तारै सफा गर्दा म झस्किन्छु । अनि आत्तिएर खुट्टा फाल्छु । कराउछु । कराउँदै खुट्टा फालेपछि कुरो बुझ्नुहुन्छ, बालखा झस्कियो । मैले थाहै नपाउने गरि सफा गर्न त सम्भव छैन । म मजाले रमाउँदै बुबु खाएको मौका पारेर पनि कपासका सुइराले ती फोहोरका डल्ला निकाल्नुहुन्छ । म खुट्टा फाल्दै र कराउँदै बुबु खाईरहन्छु । आमा सफा गरिरहनुहुन्छ ।

चिसो लाग्ने डरले हो कि किन हो, मेरो न्वाईध्वाई त्यति राम्ररी भैरहेको छैन । अहिलेसम्म एकपटक मात्र नुहाएको छु । मेरो सरसफाई पुछपाछमै सीमित छ । नरिबेलको तेल लगाएपछि बिस्तारै मनतातो रुमालले जीउ पुछिदिनुहुन्छ । अनि त म सफ्फा भैहाल्छु । लुगाकपडा त सधैं सफै हुन्छन् । मलाई अहिलेसम्म रुघा लागेको छैन । रुघा नलागेपछि नाक फोहोर हुने कुरा भएन । सबैचीज ठिकठाक भएपनि मुखभित्र खासै सफा नगरिदिएको देखेर मलाई अचम्म लागेको छ । तर खासमा मुखभित्र कसरी सफा गर्ने होला र खै ?

मुखभित्र पानी हाल्यो भने मैले कुल्ला गर्न जान्दिन । पानी सर्कियो भने अर्को आपत । मुखभित्र कपास हालेर सफा गर्ने कुरा भएन । बुरुस लगाएर सफा गर्ने कुरै भएन । आमाले मलमलको कपडा पकाएर मनतातो हुनेगरि सेलाएपछि त्यसलाई औंलामा बेरेर मेरो मुखभित्र सफा गर्ने प्रयास त गर्नुभएको हो तर मैले पटक्कै टेरिन । शुरुमा औंला देखेर मुख खोलें तर कपडा भन्ने बुझेपछि ट्याप्पै पारिहालें । मुखभित्र कपडा हाल्न त कहाँ दिनु ? अप्ठेरो हुन्छ नी । यो उपाय राम्रो लागेन मलाई । हामी बालखाको मुख भित्रपनि सफा गर्न पर्छ भनेर कसैले पनि खासै राम्ररी सोचेनन् कि क्या हो ? आज सफा गर्लान् कि भन्यो, छैन । भोली गर्लान् कि भन्यो, छैन । उपाय नभएर त होला । पकाएको कपडा औंलामा बेरेर पुछ्नलाई मैले मान्दिन । अरु उपाय केही निस्किएन कि ?

दाँत नउम्रिएसम्म र अन्न नखाएसम्म हाम्रो मुखै गन्हाउँदैन अनि खासै धेरै सफा गर्नै पर्दैन भन्ने सोचेका होलान् । तर त्यस्तो किन हुन्थ्यो ? नपत्याए मलाई सोध्नु न । बुबु खाएपछि दिनहुँजसो हुलुक्क हुलुक्क हुन्छ । कहिले त ह्वालह्वाल बान्ता हुन्छ । बान्ता हुँदा वा हुलुक्क हुँदा मुखभरि फाटेको दूध बस्छ । मुख कस्तो नमिठो हुन्छ । ताजा बुबु खाएपछि बल्ल मुख सफा हुन्छ । मिठो ओखतीझैं खान मिल्ने गरि मुख सफा गर्ने केही चिज पाईन्न भन्या ? पाईन्छ भने बेलाबेलामा त सफा गर्दिनु भो । मुख नमिठो भएपछि त मलाई बुबु खानपनि मन लाग्दैन । निन्द्रापनि लाग्दैन । कपडाले पुछ्न त म दिन्न ।

बालखाको मुखभित्र फोहोर हुने र त्यो फोहोरले पिर्ने समस्या राम्ररी नबुझेकै होलान् सबैले । बुझेको भए जीउ पुछेझैं केही सजिलो उपाय निकालेर मुखभित्र पनि सफा गरिदिन्थे होलान् नी । बजारमा अनेक चीज पाईन्थ्यो होला । त्यो चीज बिक्थ्यो होला । बिक्ने भएपछि सबैलाई थाहा हुन्थ्यो होला । मलाईमात्र मुख नमिठो हुने हो कि अरु बच्चाहरुलाई पनि यस्तो हुने हो ? बेलाबेलामा मुखभित्र पनि सजिलोसंग सफा गरिदिए हुन्थ्यो जस्तो लाग्ने मलाईमात्र होला कि अरु बच्चाहरुलाई पनि त्यस्तै लाग्दो हो ? खै मैले त कुरो बुझिन है । मलमलको कपडा पकाएर औंलामा बेरेर यसो सफा गर्ने उपायबाहेक अरु सजिलो उपाय भेटियो भने मलाई भन्नु है । मैले मान्छु कि ? मलाई पनि के थाहा ?
आजलाई मेरो कथा सकियो है ।

(२०७९ साल असार २० गते सोमबार)

सम्यक सम्वाद भाग ९ —मन चिसोमा रमायो, शरीरले सहेन

कहिले निन्द्रा नलागेको खबर, कहिले लुटुक्क निन्द्रा लागेको खबर । कहिले भोक लागेको खबर, कहिले भोक नलागेको खबर । कहिले चिसो मन परेको खबर, कहिले तातो मन परेको खबर । साना मान्छेका खबरहरु सानसानै हुन्छन् । तर कहिलेकाही साना खबरले ठूलै समस्या ल्याउँछन् । अनि अस्पतालतिर दौडिन पर्छ । औषधी र सुइँ मन पर्दैन मलाई त । आमाले औषधी खुवाउन लाग्नुभो भने म गन्धले नै थाहा पाउँछु । अनि मुख ट्याप्प पारेर बसिदिन्छु ।

मेरो पातलिएको निन्द्रा बाक्लिएसंगै बाआमाले चैनको श्वास फेर्नुभएको छ । मलाई चिसो मन पर्दो रहेछ । तीन दिन यता लगातार झरी पर्न थालेदेखि म मस्त निदाएँ । पानी नपरेर घाम लाग्दा त मलाई छटपटी हुन्थ्यो । तातोले गुम्सिएर निदाउँनै सक्दैनथें । बालखालाई चिसो लाग्छ भनेर पंखा नलगाईदिने । बेलाबेलामा खुल्ला हावामा घुमाउन लैजाँदा असाध्यै रमाइलो लाग्थ्यो । घुमाउन लैजाादापनि लुगा, टोपी, पन्जा, मोजा सबैथोक लगाइदिएर लैजाने । मलाई त दिक्क लाग्थ्यो । गर्मी भो भनेर कराएपछि बल्ल फुकालिदिनुहुन्थ्यो । पातला लुगा लगाईदिएर शीतल हावामा राख्दििंदा मलाई साह्रै रमाइलो लाग्थ्यो । तर त्यस्तो मौका धेरै पाएको छैन । कि बाक्ला लुगा लगाईदिन्छन् कि त बाक्लो बर्कोले बेरिदिन्छन् ।

जसै झमझम झरि पर्न थाल्यो, म मस्त निदाउन थालें । यहीनेर अलिकति तालमेल बिग्रियो । गर्मीले म छट्पटाएको देखेपछि मलाई पातलो लुगा लगाईदिन थालेका थिए । ओढ्ने लुगापनि पातलै हुन्थ्यो । बाक्ला लुगा फालेर अलि पातलापातला लुगा लगाईदिएपछि मेरो चटपटी अलि शान्त हुन्थ्यो । बालखा पातलापातला लुगामै रमायो भनेर झरी परेपनि मलाई त्यतिधेरै बाक्ला लुगा लगाईदिएनन् । सेकतापको बेलामा बाहेक अरुबेला हिटरपनि बालेनन् । मेरो मन त चिसोमा रमायो तर शरीरले सहेन ।

म निदाउन त मस्त निदाएँ तर चिसो लागेपछि बेस्सरी बान्ता गरें । छातीमा कफ जमेजस्तो भयो । मैले हुलुलु बान्ता गरेपछि आमाले कुरो बुझिहाल्नुभो, बालखालाई चिसो लाग्यो । खासमा आमा त बालखा अलिअलि चटपटाएपनि न्यानै लुगा लगाइदिनपर्छ भन्नुहुन्थ्यो तर बाले चाहि “बालखालाई गर्मीले साह्रै दुख दिंदो रैछ, पटक्कै निदाउन सकेन लुगा अलिकति पातलो पारौं” भन्नुभो । मैले सञ्चो त मानें तर जीउले सहेन ।

मलाई वान्ता भएपछि आमाले दिनभर हिटर बालेर बाक्ला लुगा लगाईदिएर न्यानो पारेर काखमा राख्नुभयो । हिटर तापेपछि र बाक्ला लुगा लगाएपछि बान्ता थामियो । बुबु खाएपछि अलिअलि हुलुक्क त म सधैं गरिहाल्छु तर त्यस्तरी हुलुलुु बान्ता त कहिल्यै भएको थिएन । मेरो लागि छुट्टै सिरकपनि बनेको रहेछ तर अलि बढी नै बाक्लो रहेछ । त्यसले त मलाई किचेजस्तो पो भयो । त्यो सिरक अलिपछि ओढ्छु है । अहिलेलाई हेर्दा पातलो तर न्यानो बर्कोले सपक्क बेरिदिनुस् है ।

हामी बालखाहरुलाई बुझ्न र पढ्न सजिलो छैन । केले ठिक हुन्छ, केले बेठिक हुन्छ, हामीहरुलाई नै थाहा हुँदैन । दिनदिनै र छिनछिनै सजिलो र अप्ठेरोको कुरो फेरिइरहन्छ । त्यसैले सधैं चनाखो भएर हाम्रो ख्याल गरिरहनुस् है । राम्ररी ख्याल गर्नुभएन भने धेरै दुख हुन्छ के । आजलाई मेरो कुरा सकियो है ।

(२०७९ साल असार १६ गते बिहिबार)

सम्यक सम्वाद भाग ८ — रातभर डुल्ने छोरो र घरमै सिलाएको भोटो

लीलामय मेरो दुनियाँ बडो अचम्मको छ । कतिखेर कुन लीला जुर्छ, मलाई नै थाहा हुँदैन । लीलामय बालापनमा रमाउनुको मजा बेग्लै छ । तर बालखाको सबै लीला अभिभावाकलाई मनपर्छ भन्ने छैन । हाम्रा कतिपय लीलाले उहाँहरुलाई राम्रै दुख दिँदो रहेछ । आजकाल मेरो नयाँ लीला थपिएको छ । जतिखेर पनि बोकेर डुलाईरहे हुन्थ्यो जस्तो लाग्ने । बोकेर डुलाए मात्र निन्द्रा पर्ने । नत्र निन्द्रै नपर्ने । मेरो यो लीला थपिएको २ दिनमात्र भयो । यो लीला थपिएसंगै बाआमाको थप बेहाल भएको छ ।

केही दिन अघिसम्म म झोलुंगो यस्सो हल्लाउनासाथ निदाउँथें । मेरो निन्द्राको ताल त उही हो । एकदम छोटो र पातलो । तरपनि काम चलेकै थियो । पछिपछि झोलुंगोको हल्लाई मन पर्न छोड्यो । झोलुंगोसंग डर लाग्न थाल्यो । रिंगटा लागेजस्तो भो । झोलुंगोमा नहल्लाउ भनेर चिच्याएपछि म काखे बनें । काखमा लिएपछि सन्चो र सुरक्षित महसुस हुने । न्यानो हुने । अनि लुपुक्क निदाउने । दिन बित्दै जाँदा थपक्क काखे भएर बस्नपनि मन लागेन । थपक्क ओछ्यानमा बसेर निन्द्रा पर्खन पनि मन लागेन । काखे त हुने तर डुलाएमात्र निदाउने । डुलाएमात्र रमाउने ।

मलाई कतिबेर डुलाउने ? कतिबेर भुलाउने ? दिउँसो डुलाउने कि रातभर डुलाउने ? मसंग ठ्याक्कै जवाफ छैन । मलाई त जतिखेर पनि डुलाईरहे हुन्थ्यो जस्तोमात्र लाग्छ । खाने बेलामा चाहिँ डुलाउन परेन । अरु बेलामा मलाई डुलाईरहन पर्यो । मलाई ठग्न सजिलो छैन । छिसिक्क बिसायो कि थाहा पाईहाल्छु । एकैछिन डुलाएपछि बालखा त निदायो भनेर हत्तपत्त ओछ्याउनमा वा झोलुंगोमा सुताउन लैजान्छन् । जति अलक्क लगेपनि के ? मैले थाहा पाईहाल्छु । हल्लाखल्ला गरिहाल्छु । अनि फेरि नडुलाएर सुख ? निन्द्रा लाग्यो, थकाई लाग्यो, अल्छी लाग्यो, भोक लाग्यो भनेर झर्को मानेर पाईयो ? त्यसो घर म त घरै उचाल्ने गरि कराईदिन्छु । चिरिएर चिच्याईदिन्छु ।

मलाई डुलाउने, भुलाउने, झुलाउने प्रक्रिया रातभर चलिरहन्छ । झुल्दै कोठामा फन्फनी घुमिरहेका बाआमा देख्दा मलाई रमाइलो लाग्छ । मेरा अनेक अवतार उहाँहरुले देख्न बाकी नै छ । अहिले त कोठाभित्र डुलाएकै भरमा पुगेको छ । अलिपछि घरको तलमाथी मात्र होइन, घरबाहिर पनि डुलाउन लानपर्छ भन्छु होला । रातदिन हिडेको हिड्यै गरिरहनु, फिटिक्क नरोकिनु भन्छु होला । त्यतिबेला चाहि के भन्ने होलान् मलाई ?

मेरो कुरो सुनेर तपाईंहरुको सातो भयो होला है ? नआत्तिनुस् । मेरा रहस्यमय लीलाहरुभित्र अप्ठेरा कथाहरु मात्र छैनन् । रमाइला कथाहरु पनि छन् । सजिला कथाहरु पनि छन् । रहस्यका ती पर्दा बिस्तारै खुल्दै जान्छन् । सबैले देखे, जानेकै भोगेकै कुराहरु हुन् । म बालाई भन्दै जान्छु । बाले अल्छी नमानी टिप्दै जानुहुनेछ ।

जाँदाजाँदै मेरो नयाँ भोटोको कहानी सुनाउछु । मसंग ढाकाको थुप्रै भोटोहरु छन् । ढाकाको भोटो हेर्दामात्र नरम हुनेरैछ । भित्र त नाइनलको कपडा हालेका हुँदा रैछन् । नाइनले ढाकाले त बिझायो । पोल्यो । मन परेन । मलाई ढाकाको भोटो मन नपरेको आमाले थाहा पाउनुभो । अनि हजुरबाको जिम्मामा मलाई छोडेर बाआमा भोटोको कपडा किन्न बजार जानुभो । नरम कपडा र नरम भित्री किनेर ल्याउनुभो ।

शुरुमा त बजारमा लगेर सिलाउने सल्लाह भएको थियो । पछि के मुड चलेर हो, आमा आफैले कैची खोजेर कपडा काट्न थाल्नुभो । अनि सियोधाँगो खोजेर आफैले भोटो सिलाउनुभो । मेरी आमा कस्ती सिपालु । मेशिनविना नै हातले फटाफट सियोधाँगो खेलाएर भोटो सिलाएर लगाईदिनुभो । आमाले सिलाईदिनु भएको भोटो कस्तो नरम । कस्तो राम्रो । मलाई यस्तै भोटो लाईदिनु है । अरुपनि थुप्रै सिलाईदिनु है । ए बा, एउटा सानो हाते मेशिन किनेर ल्याइदिनु न । मेशिन भए आमाले के के कपडा सिलाइदिनुहुन्थ्यो होला ?


(२०७९ साल असार १३ गते सोमबार)

सम्यक संवाद भाग ७ — छटपटे छोरो नभन्नु न मलाई !

मेरो कथा एकनासले बग्दैन । मेरोमात्र किन, कोही बच्चाको पनि कथा एकैनासको हुन्न । हामी कहिले कस्तो कहिले कस्तो । तपाईहरुको हेराईमा कहिले ज्ञानी, कहिले अज्ञानी । आज निन्द्रा लाग्छ, भोली लाग्दैन । आज भोक लाग्छ, भोली लाग्दैन । आज झोलुंगो मन पर्छ, भोली पर्दैन । आज हाँस्छु, भोली हाँस्दिन। आज खेल्दिन, भोली खेल्छु । आज बुबु मज्जाले खान मन लाग्छ, भोली लाग्दैन । हामी बच्चाहरुको कहानी यस्तै हुन्छ । ठ्याक्क ठ्याक्क ठ्याक्क मिलाएर खानुपर्ने, सुत्नुपर्ने, उठनुपर्ने, अड्कलेर मिलाएर बोल्नुपर्ने के बाध्यता छ र हामीलाई ? हामी त जे मन लाग्छ त्यही गर्ने हो । हाम्रो दुनियाँ लीला नै लीलाले भरिएको छ । हाम्रो जस्तो ताल छ, त्यसमै रमाउनुस् न है । 

आजकाल मलाई पटक्कै निन्द्रा लाग्दैन । खेल्नपनि मन लाग्दैन । सुत्दापनि नसुत्ने, खेल्दापनि नखेल्ने भएपछि बाले मलाई ‘छटपटे छोरो’ भन्या सुनेको छु । बच्चाबच्चीले छटपट त गरिहाल्छन् नी । खाँदाखाँदै निदाएजस्तो हुन्छ । यस्सो झकाउनासाथ बिउझिहाल्छु ।  झसंग भएर बिउँझदा एकछिन अलमल्ल पर्छु । अनि खान नदिएजस्तो भान पर्छ । त्यसपछि त चिरिएर कराउँछु । कराएपछि हुलुक्क हुन्छ । लुगा भिज्छ । आमाले फेरफार गराउनुहुन्छ । 

चिसो लागेको पुछिदिएपछि र कपडा  फेराएपछि शरीरमा बल आउँछ । अनि बुबु चाहियो भनेर बेस्सरी कराउछु ।  छोरोले एकैपटकमा टन्न खाओस् र खुरुक्क सुतोस् भन्ने लाग्ने रैछ बाआमालाई । म त्यसो किन गर्छु  ? मलाई थोरैथोरै र पटकपटक खाईरहन मन लाग्छ । थोरै खाएपछि धेरै निन्द्रापनि कसरी लागोस् ? एकैछिन सुत्ने , उत्तिखेरै उठ्ने, खान द्याओ भनेर कराइरहने, कराएपछि हुलुक्क गर्ने, रातभर हल्ला गरिरहने, फेरि  सुत्ने, उठ्ने, खाने, खान द्याओ भनेर कराउने गरेपछि बाआमा हत्तु भएछन् । म त छटपटे छोरो रे !

सानो बालखा  छटपटे हुन त परो क्यारे नी  । बालखा सुतेन सुतेन भनेर मात्र भएन नी । सुताई मेरो रहरले मात्र हुन्न। निन्द्रा लाग्न परो । त्यसै निन्द्रा आउँदैन । कहिले गर्मी हुन्छ, कुरो नबुझेर लुगा झन् थपिदिन्छन् । कहिले जाडो हुन्छ, लुगा झन् घटाईदिन्छन् । कहिले डाइपरले डस्छ । कहिले केहीको गन्ध मन पर्दैन । कहिले गाडी र अर्थोकको आवाजले दिक्क बनाउँछ । कहिले बत्ती बालेको मन पर्छ , कहिले मन पर्दैन । कहिले झ्याल खोलेको मन पर्छ, कहिले बन्द गरेको मन पर्छ । यस्ता धेरै कुरा तालमेल  मिलेमात्र मिठो निन्द्रा पर्ने हो । यस्ता सबै कुरा तपाईंहरुले बुझ्नुहुन्न । बुझेर साध्यपनि लाग्दैन । अनि आफ्नो कुरो बुझाउन नसकेपछि छटपट गर्नै पर्यो । चटपट गर्नै पर्यो । हल्लाखल्ला गर्नै पर्यो । सकेको चिच्याउनै पर्यो ।

हामी यस्तै हो । कहिले रुन्छम । कहिले शान्त हुन्छम । कहिले थोरै खाएपनि अघाउछौं, कहिले जति भएपनि पुग्दैन । कहिले बोकेको मन पर्छ । कहिले नछोएको मन पर्छ । हामी बिस्तारै सजिलो र रमाईलो हुँदै जान्छम । र्धैर्यपूर्वक हाम्रो तालमा हिड्नुहोला । नथाक्नुहोला । नआत्तिनुहोला । रातभर जाँगै बस्नुहोला । छटपटे छटपटे छोरो भनेर नभन्नु न मलाई ।

(२०७९ साल असार १० गते शुक्रबार)

सम्यक सम्वाद भाग ६ — काखे बच्चा नभन्नु न मलाई !

मलाई बाआमाको काख मनपर्छ । काखमा राखेर डुलाएको मन पर्छ । काखमै निदाउन मन पर्छ । बाआमालाई म झोलुङ्गोमा वा ओछ्यानमा लुटुक्क निदाओस् भन्ने लाग्दो रैछ कि ? काखमै रमाइराख्ने बच्चालाई काखे भनिँदो रहेछ क्यार, बाबु त काखे भयो काखे भयो भनेर गुनासो गरेको सुन्छु । काखमा लिँदालिँदा हातै गलेर दिक्क मानेका होलान् । मायाले काखे भनेका हुन् भने त ठिक छ । बच्चा भएपछि काखे हुनै पर्यो । तर बोक्न झर्को मानेर काखे भनेका हुन् भने त मलाई यो कुरो मन परेन ।

काखमा बस्नु, खेल्नु र सुत्नुको मजा बेग्लै छ । काख न्यानो हुन्छ । काखमा सुत्दा सुरक्षित अनुभव हुन्छ । काखमा बस्दा हातखुट्टा सपक्क बेरिएको हुन्छ । यसरी सपक्क समातेर राखेपछि लड्छुजस्तो पनि लाग्दैन । चिसो पनि लाग्दैन । झन् काखमा राखेर यताउता डुलाउँदा त बेग्लै आनन्द आउँछ । यसो हुँदा निन्द्रापनि मिठो लाग्छ । झोलुङ्गोमा हल्लिदा चाहिँ शुरुशुरुमा रमाइलो भन्दापनि डर बढी लाग्छ । रिङ्गटा लागेजस्तो हुन्छ । डरैडर मानेर हल्लिँदा हल्लिँदा त्यै रिङ्गटाले निन्द्रा लगाउँछ । त्यसरी निदाउँदा आनन्द आउँदैन ।

हल्लिएपछि मात्र निन्द्रा लाग्ने बनाईदिएपछि ओछ्यानमा चुप लागेर निन्द्रा कुरेर बस्नपनि रमाइलो लाग्दैन । ओछ्यानमा पनि लडिएला कि, खसिएला कि ? जस्तो हुन्छ । डसना गिलो हुन्छ । त्यही गिलो डसनाभित्रै खसिएला कि जस्तो हुन्छ । एक्लो महसुसपनि हुन्छ । अनि कहाँबाट निन्द्रा आओस् ? ओछ्यानमा झुल हालिदिएपछि त झन् एक्लै थुनिएजस्तो र निस्सासिएजस्तो हुन्छ । यतिधेरै डर भएपछि निन्द्रा छिटै लाग्दैन । तर काखको कुरै बेग्लै । रिंगटापनि लाग्दैन । लडिएला, खसिएला जस्तोपनि लाग्दैन । हातखुट्टा फुक्काफाल भएर उडिएला कि जस्तोपनि लाग्दैन । बाआमाको ढुकढुकी सुनिन्छ । फेरिरहेको सासपनि सुनिन्छ । सपक्क समातेर राखेका हुन्छन् । अलिअलि हल्लाउछन् पनि । सुत बाबु सुत भन्दै बोलाउछन् पनि । यता र उता डुलाउछन् । यति भएपछि न एक्लो महसुस हुन्छ । न त खसिएला जस्तो महसुस हुन्छ । न त चिसो लाग्छ । आनन्दै आनन्दमात्र हुन्छ ।

हामी बच्चाका लागि काखभन्दा आरामदायी, मायालु र सुरक्षित ठाउँ अर्को छैन । आफैं काखमा लिने, खेलाउने, सुताउने, रमाउने । अनि काखमा धेरै रमाउने बच्चालाई काखे भयो काखे भयो भनेर गुनासो गर्न पाईयो र ? जतिखेर पनि काखमा बोकिराख्दा दुख्ख हुन्छ । त्यो हामीलाई थाहा छ । तर अहिले त हाम्रो सजिलो हेर्न परेन र भन्या ? हजुरहरुले आफ्नो सजिलोमात्र हेरेर भयो र ? ननिदाईन्जेल काखमा खेलाउनु, निदाएपछि अलक्क ओछ्यानमा राखिदिनु न । निदाइसकेपछि बिउझिँदा ओछ्यानमा वा झोलुङ्गोमा आफूलाई भेट्दा हामीलाई डर लाग्छ । अनि हामी रुन्छम । त्यो त डराएर रोएको हो नी । दुख दिन रोएको हैन नी । फेरि काखमा लिइदिनुस् । खेलाउनुस् । ढ्याप ढ्याप पार्दै यता र उता घुमाउनुस् । हामी खुशी हुँदै खेल्छम । खान्छम, दिसापिसाब गर्छम । सफा गरिदिनुस् । फेरि काखमा खेलाउँदै सुताउनुस् ।

बाआमाको काखमा रमाएर खेल्ने, सुत्ने हामी बच्चाहरुलाई काखे भयो काखे भयो काखे भयो भनेर गुनासो गर्न नपाई है । काखमा बच्चा खेलाउन, सुताउन पाउँदा रमाइलो मान्नपर्यो नी । हजुरहरुलाई पनि काखमा बच्चा लिँदा बेग्लै आनन्द आउँछ होला । झन् बढी माया लाग्छ होला । बच्चा आफूसंगै भएको महसुस हुन्छ होला । हैन र बाआमा, काकाकाकी र हजुरबा हजुरआमा ?


मेरो काखे कहानी सकियो । अर्को दिन अरु नै कहानी सुनाउँछु है ।

(२०७९ साल बैशाख ५ गते आईतबार)

सम्यकको मनोवाद भाग ५– डाइपर जिन्दगीको कहानी

आज म डाइपर जिन्दगीको सानो कथा सुनाउछु है ।
डाइपर मेरो जिन्दगीको पहिलो कपडा हो भनेपनि हुन्छ । सालनालले बेरिएको मलाई पुछपाछ पारेपछि सबैभन्दा पहिले डाइपर लगाईयो अनि बल्ल बेरबारे कपडा (र्यापर) ले शरिर बेरियो । कागजले बनेजस्तो देखिने यो कट्टु मलाई बडो अचम्मको लाग्यो । भेट्न आउनेले ‘बालखालाई जतिखेर पनि डाइपर लगाइदिन हुन्न’ भन्नुहुन्छ । कसैले चाहिँ ‘ कपडाको टालो लगाईदियो भने बच्चालाई चिसो हुन्छ, डसना, झोलुङ्गो सबैथोक फोहोर हुन्छ, बर्षायाममा सुक्नपनि गाह्रो हुन्छ त्यसैले डाइपर नै ठिक’ भन्नुहुन्छ । कपडाको टालो लगाईदिंदा दिसापिसाबले मपनि भिज्ने, झोलुङ्गोपनि भिज्ने, कपडापनि भिज्ने र पटक्कै घाम नलाग्ने भएपछि अधिकांश समय डाइपर लगाइरहनु मेरो बाध्यता बनेको छ । त्यसो त जतिखेर पनि डाइपर लगाईदिएका छैनन् । युरिन म्याटमाथि डाइपर नलगाई बेरबार पारेर पनि मलाई राख्ने गरिएको छ ।

भोटो र डाइपर नलगाई बेरबारमात्र पारेर राखिदिंदा मलाई आनन्द लाग्छ । धेरैथोकले बेरेको, कसेको, छोपेको मलाई मन पर्दैन । जतिखेर पनि टोपी लगाईदिएको पनि मन पर्दैन । भोटो, दौरा र डाइपर फाल्न नसकेपनि टोपी त म सजिलै मिल्काईदिन सक्छु । गर्मी भयोभने टोपी फालिदिन्छु । बेरबार पार्ने कपडाले पनि कहिलेकाही बिझाउँछ । गर्मी गराउँछ । त्यस्तो बेलामा बेरबारे कपडापनि फालिदिन्छु । तर डाइपर त मैले कसरी फाल्न सक्छु र ? डाइपरले दुख दिएको बेलामा कराउने आवाज अलि भिन्नै हुन्छ रे । कुरो बुझिन्छ रे ।

शुरुशुरुमा मलाईपनि डाइपर पटक्कै मन परेको थिएन । टपक्क परेको । हेर्दै एकदम उकुसमुकुस होलाजस्तो । कम्मर बेस्सरी दुखाउलाजस्तो । अनि दिसापिसाबको भारी बोकेर बसिराख्नुपर्ने । डाइपर खोलेर दिसापिसाब कतिखेर फालिदेलान् र हलुका भएर बस्न पाईएला जस्तो लाग्ने । टालोमा झैं यसमा दिसापिसाब चुहिन्न । आफू दिसा पिसाबले ढाडिएर बस्नु परेको छ । बाहिर देख्नेले केही नदेख्ने । बोक्नेलाई आनन्द हुने । ब्यहोर्नेलाई हैरान हुने । डाइपरपनि थरिथरिका हुँदा रैछन् । कुनैचाहि कट्टुझैं लगाउने खालका । लगाउँदा जसोतसो लगाएपनि फुकाल्दाचाहि च्यात्नुपर्ने । अर्कोचाहि खुला खालको हुँदो रहेछ । दुइतिर टेपजस्तो चीज राखिएको हुँदो रहेछ । लगाउँदा त्यसलाई लगाईदिए भो । फुकाल्नपनि त्यही टेप खोलिदिए भयो । आजकाल त डाइपर लगाउने बानी परिसक्यो ।

डाइपरभित्र दिसापिसाबले ढाडिएको बच्चाको कल्पना गर्दैमा अत्यास लाग्छ भनेको सुन्छु बाले । गतिलो खालको डाइपर पर्यो भने यो बडो आरामदायी हुन्छ । पिसाब सपक्क सोस्छ । चिसो लागेको महसुस हुन्न । दिसापनि खासै लत्पतिन्न । तर गतिलो डाइपर परेन भनेचाहिँ हामीलाई एलर्जी हुन्छ । बेस्सरी चिलाउँछ । अत्यास लाग्छ । चिच्याउन मन लाग्छ । धेरैबेर लगाएर राखिदिंदा रातो बिमिरा आउँछ । मेरो ख्याल गर्नु है ।

जतिखेर पनि डाइपर लगाईरहँदा मलाई अत्यास लाग्छ । डाइपर खोलिदिएर पातलो कपडाले बेरेर राखिदिंदा ज्यान चंगा भएको महसुस हुन्छ । हामी बच्चाहरुलाई रातदिन डाइपर लगाएर नराखिदिनुस् है । कति गुम्सनु त्यो डाइपरभित्र ? बेलाबेलामा हलुका टालोले बेरेर राखिदिनुस् है । टालोलाई डाइपर सम्झेर चौबीसै घण्टा बेरिराख्नुभो भनेचाहिँ डाइपर जिन्दगीभन्दा झन् बढी दुख पाईन्छ । टालो पिसाबले भिजिहाल्छ । दिसापनि लागिहाल्छ । अनि त झन् दुख पाईन्छ ।

डाइपर लगाएर पनि सुख छैन । नलगाएर पनि सुख छैन । दिनमा कतिवटा फेर्नु ? किन्नपनि हैरान । फेर्नपनि हैरान । फाल्नपनि हैरान । डाइपर लगाइदिएको छु भन्दै फेर्दै नफेरी हामीलाई दिनभर गुम्स्याएर चाहि नराख्नु है । कहिले टालोले बेरिदिनु । कहिले डाइपर लगाइदिनु । कहिले केहीपनि नलगाई कपडाले बेरेर न्यानो पारेर राखिदिनु । त्यसो गरे हामी बच्चालाई नी आनन्द । हजुरहरुलाई नी आनन्द । छिटोछिटो बढ्नलाई खाएको खायै गर्न परिहाल्यो । खाएपछि दिसापिसाब त गर्न परिहाल्यो । अनि डाइपर र टालोको जोहो त गरिरहनै पर्यो । कसो बा आमा, काकाकाकी र हजुरबा हजुरआमा ?

(२०७९ साल असार २ गते बिहिबार)

सम्यकको मनोवाद भाग ४– पहिलो नुवाईधुवाई र फिँजले लिएको सातो

म जन्मेको १ महिना हुनलाग्दा समेत मेरो नुवाईधुवाई हुनै सकेको थिएन । त्यो मेसो आज बल्ल जुर्यो । जन्मनासाथ मलाई पुछपाछ पारेर अस्पतालको निओनेट वार्डमा राखे । दिनदिनै पुछपाछ गरिरहे । ९ दिनको दिनमा म अस्पतालबाट घरमा आएँ । नरिवेलको तेल लगाईदिएपछि मलाई ‘बास्ना आउने छोरो’ भन्न थाले । यसो हेर्दा म एकदम सफा देखिएँ । घामै ताप्न नपाएको बच्चालाई चिसो लाग्ला कि भनेर न्वाईध्वाई गराउनतिर लागेनन् । आमाले मनतातो पानीमा रुमाल भिजाएर बेलाबेलामा पुछपाछ गरिरहनुभयो । पुछपाछ पारेपछि म चिटिक्क देखिन्थें । त्यति भएपछि त न्वाईध्वाईको कुरै हराएजस्तो भयो । मुख्य त दिनभर घामै नलाग्ने भएपछि चिसो लाग्ला भन्ने डरले न्वाईध्वाईको हतारो देखिएन ।

पछिल्लो समय मलाई अलि चटपटी हुन थालेको थियो । जीउमा घमौरापनि आउन थालेको थियो । मेरो कान चिलाउन थालेको आमालाई मेसो भएछ । कानमा घाउ आउन लागेको थाहा पाउनासाथ आमाले औषधी मगाएर कान सफा गरिदिनुभयो । अनि सानीमासंग ‘बच्चालाई आज न्वाईदिन पर्यो’ भन्नुभएछ । यति सल्लाह भएपछि आमा र सानीमा मिलेर मेरो न्वाईधुवाईको तयारी गर्नुभयो । खासमा आउने शनिवार नुवाईदिने विचार थियो रे आमाको । कानमा घाउ आएपछि त नुहाईदिईहाल्नुपर्छ भन्ने भएछ । अनि मेरो नुवाईधुवाईमा बा छुट्नुभो ।

दिउँसोतिर बुबु खाएपछि मेरो पहिलो नुवाई शुरु भयो । आमा र सानीमाले बाटा र बाल्टिनमा मनतातो पानी जम्मा गर्नुभएको थियो । आमाले काखमा राखेर आफ्नो हातले पानी हाल्दै पुछेझैं गरि नुवाईदिन थाल्नुभो । शुरुमा जीउमा मनतातो पानीले स्पर्श गर्दा त मलाई रमाईलो लाग्यो । टाउकोमा त पुछेझैं गरेर मात्र भएन । अलिकति पानी हाल्नै पर्यो । त्यसपछि त म आत्तिएँ । अलिअलि पुछेझैं गरेर जीउ भिजाएपछि फिँज दल्न शुरु भयो ।

फिँज दलेपछि त मेरो सातै गयो । के भएको यस्तो ? जीउभरी सेतो फिँजै फिँज । मनतातो पानी हाल्दै आमा र सानीमाले बिस्तारै मिचेका छन् । जति मिच्दै गयो, उति फिँज बढ्दै जाने रहेछ । म त एकछिन फिजैफिजले पुरिएँ । फिँजले पुरिएपछि त लड्छुजस्तो, चिप्लन्छुजस्तो भयो । दुखेको हो कि ? पोलेको हो कि ? के हो के हो मेलोमेसै नपाएपछि म बेस्सरी रुन थालें । धेरै नै रुन थालेपछि आमा र सानीमालाई अप्ठेरो पर्यो । मलाई सम्हाल्ने कि मैलो बिस्तारै मिच्ने कि पानी हालेर पखाल्ने ? म त चिप्लेर हैरान भैसकेको थिएँ । उहाँहरु पनि मलाई सम्हाल्न नसकेर हत्तु हुनुभो । मेरो आँखामा फिज नपरोस् भनेर निकै ख्याल गर्दै फिँज दल्नुभएको थियो आमा र सानीमाले । कानमा पानी नपरोस् भनेर कपासपनि लगाईदिनुभएको थियो ।

म रुन थालेपछि मेरो नुवाईधुवाईको गति ह्वात्तै बढ्यो । ‘नरोउ बाबु नरोउ’ भन्दै छिटोछिटो पखालपुखुल गर्न थाल्नुभो । बिस्तारै पखालेर जसोतसो फिज गएपछि मेरो रुवाई बन्द भयो । आमाले मलाई नयाँ लुगा लगाइदिएर बेरबार पारेर हिटर छेउमा लगेर राखिदिनुभयो । लुगा फेरेपछि चाहि मलाई बेग्लै आनन्द आयो । जीउ हल्का भएको महसुस भयो । चिलाएको, जीउ चटपट भएजस्तो सबै सबै ठिक भयो । टाउकोपनि असाध्यै हल्का भयो । नुहाएपछि त कति मिठो निन्द्रा पर्दो रहेछ । निकैबेर लुटुक्क निदाएँ । सेतो फिजजस्तो त्यो के दलिदिएका हुन्, त्योचाहि मन परेन । म बेस्सरी रुन थालेपछि आमा र सानीमाले धेरै फोटो खिच्ने मेसोपनि पाउनुभएन ।

टाउकोमा झोलजस्तो फिँज र जीउमा डल्लाजस्तो चीज दलेपछि फिँज बेस्सरी फिँजिने रहेछ । यी दुइथरी चीज के होलान् ? किन दुइथोक दलेका होलान् । नुवाईदिंदा बेवी साबुन, बेवी श्याम्पु भनेको सुनेको थिएँ । फिँज आउने चीजको नाम त्यही रहेछ कि ? मलाई असाध्यै डर लाग्यो त्यो फिँजसंग । मनतातो पानी र प्लाष्टिकको बाटासंग त डर लागेन । मलाई नुहाइदिंदा बापनि संगै हुनुभएको भए कति रमाइलो हुने थियो । मैले पहिलोपटक नुहाएको बाले हेर्नै पाउनुभएन । ठिक छ बा । अर्कोपटक चाहिँ शनिवार पार्न भन्नु ल ।

(२०७९ साल असार २ गते बिहिबार)

Create your website with WordPress.com
Get started
%d bloggers like this: