सदा सम्झन्छ नेपाली…

गाउँछ गीत नेपाली
ज्योतिको पंख उचाली ।
जय जय जय नेपाल
सुन्दर शान्त विशाल ।
देशलाई कसरी सम्झनुपर्छ ? देशलाई कसरी माया गर्नुपर्छ ? देश भनेको के हो ? कलिलो दिमागले यस्तो कुरा कसरी सक्ने ? कविवर माधव घिमिरे छडी बोकेर कक्षाकोठामा पस्नुभएन । मायालु शब्द बोकेर पस्नुभयो । पाठ्यपुस्तकको बाहिरी कभरमा राखिने कक्षागत गीतमार्फत ‘ज्योतिको पंख उचाल्नु’ भन्दै सम्झाउन आउनुभयो । यी हरफ कसका हुन् ? हामीलाई मेसो थिएन । भाका फिराईफिराई गाउनुपर्छ भन्ने मेसोमात्र थियो । अर्थपनि थाहा थिएन । उहाँले देश खोज्न मात्र होइन, सियो खोज्नसमेत सिकाउनुभयो । सियो खोइ सियो भन्दै खोज्न सिकाउने कवि नेपाली साहित्यकै मियो होलान् भनेर कल्पना गरिएको थिएन । मियो बनेर साहित्य सेवा गर्नुभएका स्रष्टाले जीवन बिसाउनुभएको ननिको खबर भदौ २ गते शुक्रबार साँझ गोरखापत्रको अनलाइन संस्करणमा देखियो । लगत्तै सबै डिजिटल पत्रिका र सामाजिक सञ्जाल उहाँको भौतिक अवसानको खबरले भरिए । कोरोना कहरमा अर्को नमिठो खबर । कविवर गम्भीर रुपले विरामी पर्नुभएको खबर कतै आएको थिएन । अचानकै निधनको खबर आयो । १०१ बर्ष बाँचेर संसार ठप्प रोकिएको समयको एउटा साक्षीसमेत बनेर उहाँले जीवन बिसाउनुभयो ।

कविवर घिमिरेले असाध्यै लोभलाग्दो जीवन बाँच्नुभो । उहाँको सजनात्मक जीवनपनि उस्तै रह्यो । सृजना यात्रा अविरल चलिरह्यो । ऋतम्भरा महाकाव्य नसिध्याई जान्न भन्नुहुने महाकविले त्यो काम सम्पन्न गर्नुभएको रहेछ । सो कुरा निधनलगत्तै थाहा पाईयो । हाम्रालागी उहाँको त्यो अन्तिम नासो हो ।

चित्र साभार— भानु भट्टराई, हिमालखबर डटकम

कविवरले प्रकृति र राष्ट्रप्रेमको धार समातेर अमर कयौं सृजना देशलाई दिनुभयो । बालबालिकाका लागी कयौं मिठा सृजनाहरु उपहार दिनुभो । कस्तो अविरल र अविचलित यात्रा । जीवनको एउटा क्षणमा धेरै मानिस कवि बन्छन् । धेरैको कवि जीवन असाध्यै अल्पायुको हुन्छ । उनीहरुभित्रै हराएर जान्छ त्यो जीवन । कविको रुपमा सामाजिक पहिचान भएका धेरैका झोलामा पुराना सृजना र ती सृजनाप्रतिको गौरवमात्र बाकी रहन्छ । कविवरको झोला त्यस्तो थिएन । उहाँका झोला नयाँ—नयाँ सृजनाले भरिभराउ भैराख्यो । पुराना सृजनाको ब्याज खाने रहर उहाँले गर्नु भएन । कविवर नेपालको अस्तित्व रहेसम्मै कवि बनेर बाँच्नुहुनेछ

हरेक कवि/लेखकका सबै सृजना जीवन्त हुँदैनन् । सबै रचनाले धेरैका मन छुँदैनन् । मन न हो । लेखकलाई मात्र मन परेर हुँदैन । ‘गाउँछ गीत नेपाली’ सम्भवत सबैभन्दा धेरैलाई मन छोएको सृजना हुनुपर्छ । पुरानो राष्ट्रिय गानको औचित्य सकिएर नयाँ राष्ट्रिय गान नआएसम्म अनौपचारिक रुपमा कयौं विद्यालयमा यो गीत गाउने गरिएको पनि थियो । गौरी, मालती मंगले, राष्ट्र निर्माता, किन्नर किन्नरी, चारु चर्चा र कैयन जीवन्त सृजनाहरु मार्फत उहाँ नेपाली मनमनमा बस्नुभएको छ ।

२०६० साल असोज ९ गते उहाँलाई सरकारले राष्ट्रकवि बनायो । उहाँलाई राष्ट्रकवि बनाईएको समय देश अनेक अप्ठेरोसंग जुध्दै थियो । कविवरका हिसाबले पाठकका दिलमा बसिसक्नु भएकोले त्यो राजकीय पदभन्दा कविवरको कद नै मलाई धेरै उचो लाग्छ । राज्यले उहाँप्रति दिएको सम्मान र सुविधाको आफ्नै महत्व छ । चोला विसाएपछि बल्ल पाठकसम्म पुग्ने, सिंगो जीवन गुमनाम भएर बित्ने, गुजारा चलाउन, उपचार पाउन नसकेर कष्टकर जीवन झेल्नुपर्ने अवस्था उहाँलाई परेन । यो कुरामा घिमिरे भाग्यमानी हुनुहुन्थ्यो । राष्ट्रप्रेमलाई केन्द्रमा राखेर साहित्य सेवा गर्नु भएकोले जति ब्यवस्था फेरिएपनि उहाँ सबैको प्रिय हुनुभयो । उहाँको कलमले कहिल्यै कसैप्रति घृणा रोपेन । उहाँले मानव, राष्ट्र र प्रकृतिप्रेमको बाटो अंगाल्नुभयो । यो बाटोमा अनवरत हिडिरहनुभयो । त्यसैले त उहाँका हरेक शब्द मोतीका दानाजस्ता छन् । उहाँ धेरै विधामा फिजिनुपनि भएन । धेरैथरी विचार बोकेर पनि हिड्नु भएन । त्यसकारण उहाँ छरिनु भएन । सग्लो र अग्लो कविको छवि बनाईरहनुभयो ।

नेपाली साहित्यमा महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा र लेखनाथ पौडेलको स्थान निकै उचो छ । उहाँहरु कस्ता हुनुहुन्थ्यो होला भनेर म बेलाबेलामा कल्पन्छु । हामीपछिको पुस्ताले माधव घिमिरे कस्ता थिए होलान् भनेर कल्पना गर्नेछन् । देवकोटाबारे धेरै भ्रम फिजिए । अनेक मिथकहरु बने । सधैं उहाँलाई कठैबरा बनाईयो । प्रविधिको यो युगले घिमिरेलाई चाहि मिथक बनाउने छैन । अनेक भ्रमका कथा बुन्ने छैन । देवकोटा र पौडेल अँध्यारो युगमा बत्ती बनेर जन्मिनुभयो । उहाँहरु बितेपछि फेरि अँध्यारोले अनेक कथा बनायो र हामीले अनेक मिथक सुन्नुप¥यो । घिमिरे उज्यालो युगमा लामो समयसम्म जिउन पाउनुभयो । आफैंले प्रशस्त उज्यालो पनि बाड्नुभयो । घिमिरेले नेपाली साहित्यमा छर्नुभएको उज्यालो नेपालको अस्तित्व रहेसम्म मेटिने छैन

कोरोना कहरले जिन्दगी घरभित्रै खुम्चिएको छ । कविवरले खुम्चिएको र थुनिएको संसार पनि महसुस गर्नुभयो । कमजोर स्वास्थ्यका कारण थुनिएको संसारबारे केही रचना लेख्नचाहि सायद सक्नुभएन कि ? संसार थुनिएको समयमा उहाँले चोला बिसाउनु भएकोले अन्तिम दर्शन गर्न त सम्भव भएन । कविवरलाई मनमनै हार्दिक प्रणाम । उहाँले चोला बिसाउनुभएको घर नेपाली साहित्यको तीर्थस्थल हो । साहित्यप्रेमीमीका लागी त्यो दैलो सधैं खुल्ला छँदै थियो । नेपाली साहित्यको भर हो त्यो घर । त्यो तीर्थस्थललाई उहाँको परिवारले जीवन्त तरिकाले दीर्घकालसम्म जोगाएर राखिदिनेछ । उहाँका प्रकशित र अप्रकाशित कृति मात्र होइन, उहाँसंग सम्झना जोडिएका अरु सामान पनि परिवारले जोगाएर राख्नेछ । राज्यले उहाँको परिवारसंग हातेमालो गरेर कविवरको सम्झनालाई चीरस्थायी बनाउनेछ भन्ने कामना गरौं।

शब्दको सृजनात्मक शक्ति के हो, कविवरले राम्ररी बुझाईदिनुभएको छ । शब्दलाई मोती बनाएर उन्न सिकाउनुभएको छ । धरतीलाई माया गर्न सिकाउनुभएको छ । आफ्ना जीवन्त रचनामार्फत कहिल्यै नमर्ने गरी यो धरतीबाट विदा हुनुभएका कविवरको आत्मा सधैं सुखी रहोस् । ज्योतिको पंख उचाल्न सिकेको नेपाली कविवरलाई सदा सम्झन्छ ।

(२०७७ साल भदौ ३ गते हिमालखबर डटकममा प्रकाशित)

Published by milanbagale

मेरो ब्लगमा तपाईंहरुलाई हार्दिक स्वागत छ ।

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Create your website at WordPress.com
Get started
%d bloggers like this: